Kinderen betrekken bij een uitvaart: tips voor kinderen bij afscheid

“Mam… ik vind het saai… mag ik op de iPad?”

Een zin die je eigenlijk niet wilt horen tijdens het afscheid van iemand die je liefhebt.

Voor kinderen is een uitvaart, afhankelijk van hun leeftijd, vaak heel onwerkelijk. Het ene moment zijn ze intens verdrietig en het volgende moment spelen ze tikkertje op de gang. Toch wil je graag dat ze dit moment, op hun eigen manier, bewust meemaken.

In deze blog hoop ik jullie handvatten te geven om kinderen op een fijne en liefdevolle manier te betrekken bij een afscheid.

Vertel open en eerlijk wat er gebeurt

Vertel kinderen op een leeftijdsgeschikte manier wat er gaat gebeuren, zodat ze weten wat ze kunnen verwachten. Laat als volwassene zien dat de dood niet eng of beladen hoeft te zijn. Leg in hun eigen woorden uit wat er gebeurt en wees eerlijk en open.

Vertel bijvoorbeeld dat iemand is overleden en leg uit wat dat betekent: het hart klopt niet meer en hij of zij ademt niet meer. Zeg liever niet dat iemand “is gaan slapen”, want dat kan kinderen bang maken om zelf te gaan slapen en misschien nooit meer wakker te worden.

Geef kinderen een keuze en respecteer die

Bij het overlijden van een klein kindje heb ik eens een tweeling meegemaakt die ieder op hun eigen manier betrokken was bij het afscheid. De ene wilde de baby graag vasthouden, de ander juist niet. De ene wilde dichtbij de overledene zijn, de ander vond dat lastiger.

Beide reacties zijn helemaal oké. Kinderen hebben hun eigen manier van verwerken en het is belangrijk om daar niet in te pushen. Voor ouders kan het soms lastig zijn los te laten, maar voor een kind is het juist belangrijk om binnen zijn of haar eigen grenzen te blijven.

Ook bij het zien van de overledene is dit een belangrijk uitgangspunt. Vertel wat ze kunnen verwachten: dat iemand er misschien anders uitziet dan voorheen, welke kleding hij of zij draagt en waarom de huid bleker kan zijn. Zo hoeven kinderen niet te schrikken.

Beantwoord ook altijd de vragen die ze stellen eerlijk. Daarmee help je hen het afscheid beter te begrijpen.

Betrek kinderen actief bij het afscheid

Bij bijna elk afscheid dat ik mocht vastleggen waren er kinderen aanwezig. En overal werden zij op hun eigen manier betrokken bij het afscheid. De rol verschilt per leeftijd, maar kijk vooral naar wat bij het kind past.

Als afscheidsfotograaf zie ik regelmatig hoe kinderen een uitvaart beleven. Door ze op een passende manier fysiek mee te laten doen, voelen ze zich onderdeel van het afscheid en kunnen ze hun emoties uiten.

Voorbeelden om kinderen te betrekken bij een afscheid zijn:

• Richt het welkomstwoord en slotwoord ook even tot de kinderen, zodat zij zich echt gezien voelen.
• Laat kinderen kaarsen aansteken.
• Laat ze de kist vooraf beschilderen of er iets op tekenen.
• Als ze oud genoeg zijn en het aandurven, kunnen ze een lied zingen of een muziekinstrument bespelen.
• Bellen blazen kan een luchtig en mooi moment geven.
• Het dragen van ballonnen